در نقاط مختلف دنیا آثار باستانی زیادی پیدا میشود که بعضی از آنها آنقدر عجیبند که نظرها را به خود جلب میکند! این آثار انگار چندین سال از زمانه خود جلوترند و آدم را به فکر میاندازند که در دوره ای که هنوز علومی مثل شیمی و فیزیک چندان پیشرفتی نکرده بود چطور این آثار وجود داشته اند. یکی از این آثار باستانی عجیب یک باتری است، باتری ای که به باتری بغدادی معروف است و قدمتش به ۲ هزار سال قبل برمی گردد. اگر میخواهید با ساختار قدیمی ترین باتری دنیا آشنا شوید و بدانید که در آن زمان چطور این باتری اختراع شده است در ادامه الی گشت را همراهی کنید.
باتری از وسایل پرکاربردی است که اگر نبود منبع انرژی برای وسایلی مثل موبایل وجود نداشت. کاربرد باتریها تا اندازه ای است که حتی در حدود ۲ هزار سال قبل هم اختراع شده بود! یعنی مردمان باستان در زمانه ای که هنوز چیزی به نام الکتریسیته کشف نشده بود موفق شده بودند برق را در این وسیله ذخیره کنند!
این باتری که به پیل پارتی، باتری اشکانی و باتری بغدادی معروف است ساختار ساده ای دارد و قدیمی ترین بارتی دنیاست. با دیدن این باتری اول از همه فکر میکنید که با یک کوزه سفالی ۱۳سانتی متری طرف هستید اما با مشاهده یک لوله فلزی و یک میله آهنی در داخل آن متوجه میشوید که کوزه ای معمولی نیست! با برشی عرضی که روی سطح این کوزه به وجود آمده مشخص شده که در درون این کوزه دو قسمت جداگانه وجود دارد؛ در قسمت اول لایه ای از قیر و آسفالت به چشم میخورد و در قسمت دوم هم لایه ای مسی هست که درست در میانه کوزه قرار گرفته و در درون آن میله ای آهنی است که قسمت پایانی اش از کوزه بیرون آمده است.
با دیدن این جزئیات به خوبی متوجه میشوید که این وسیله چیزی کم از یک باتری ندارد و طراحی پیچیده ای پشت آن است. شاید فکر کنید فقط با دیدن این جزئیات حدس زده ایم که احتمالا این کوزه یک باتری است اما اصلا این طور نیست این وسیله دقیقا مثل یک باتری کار میکند و میتواند یک منبع انرژی باشد. برای اینکه این وسیله مثل یک باتری شروع به کار کردن کند باید درون کوزه را پر از محلول الکترولیت کنید این محلول میتواند موادی مثل سرکه یا آبلیمو باشد. در این صورت میبینید که انرژی ۱.۱ ولتی به وجود میآید، پس اگر در این شرایط به این مدار، لامپی وصل کنید لامپ روشن میشود!
این باتریهای باستانی دست کمی از باتری هایی که امروز از آنها استفاده میکنیم ندارند و سازوکارشان کاملا مثل هم است. با اینکه باستان شناسان ساز و کار این باتری را میدانند و حتی قدمت آن را هم تخمین زده اند اما هنوز معلوم نیست که مردمان باستان برای چه این باتری را ساخته اند و از انرژی به وجود آمده از این باتری چه استفاده ای میکردند! به گفته برخی از محققان نمی توانیم با قطعیت بگوییم که هدف مردمان باستان برای ساخت همچین وسیله ای، تولید انرژی بوده است و شاید انرژی تولید شده آن تصادفی باشد!
اما احتمالا برایتان جالب است که بدانید این باتری در کجا پیدا شده است؟ محل کشف این باتری در نزدیکی شهر بغداد است برای همین هم هست که بعضیها به آن باتری بغدادی می گویند. حدود ۸۰ سال قبل، گروهی از کارگران در حال کندوکاو بودند که ناگهان با یک قبر باستانی روبرو شدند. این مقبره پر بود از آثار باستانی! در میان این همه اشیای عتیقه، چند کوزه سفالی قرار داشت که طراحی داخل آنها همه باستان شناسان را به شگفتی وا داشت! این کوزهها مورد مطالعه قرار گرفتند تا اینکه حدود ۳ سال بعد، یک باستان شناس آلمانی اعلام کرد که آنها وسیله ای برای ذخیره برق هستند آن هم در زمانه ای که اصلا برقی اختراع نشده بود! بعدها باز هم در این محل کوزههای دیگری کشف شد که نشان میداد مردم به طور گسترده ای از این باتریها استفاده میکردند. البته در زمانی که امپراتوری اشکانی بر سر کار بود بغداد جزئی از کشور ایران بود و با دقت در شیوه طراحی این کوزه هم معلوم است که کوزه به سبک و سیاق ساسانی ساخته شده است؛ پس نتیجه میگیریم که قدیمی ترین باتری دنیا، ایرانی است.
باستان شناسان درباره این که این کوزه دقیقا در چه زمانی اختراع شده اختلاف نظرهایی دارند اما نظر بیشتر آنها دوره اشکانیان یعنی بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ سال قبل است. اینکه این باتری امروز در کجا نگهداری میشود دقیقا مشخص نیست اما احتمالا برای دیدن آن باید به موزه ملی عراق بروید. در صورتی که همه نظریه هایی که باستان شناسان درباره این باتریها داده اند درست باشد نتیجه میگیریم که انسانها در حدود ۲ هزار سال قبل به برق دسترسی داشته اند و این یعنی در آن دوران، بشر چندان هم بدون تکنولوژی نبوده است. عده ای از دانشمندان میگویند احتمالا از ولتاژی که از این باتریها به دست میآمده برای گالوانیزه کردن اشیاء استفاده میشده است. با این حال عده ای هم ساخت این اشیای باستانی عجیب را کار موجودات فرازمینی میدانند!