الیاف در نساجی
اساساً الیاف در صنعت نساجی به دو دسته عمده تقسیم میشوند:
اساساً الیاف در صنعت نساجی به دو دسته عمده تقسیم میشوند:
الیاف طبیعی : پشم ، پنبه ، ابریشم
الیاف مصنوعی : ریون ، نایلون و پلیاستر
الیاف طبیعی
پنبه
۱- الیاف پنبهای هادی حرارت هستند و حرارت بدن را به بیرون منتقل میکنند درنتیجه خنک هستند .
۲- بهراحتی لکهگیری و شسته میشوند .
۳- در برابر ساییدگی مقاوم هستند .
۴- پس از استفاده اگر خوب خشک نشود، بوی عرق بدن در آن باقی میماند .
۵- در کشورما به لباسهای پنبهای نخی میگویند .
کتان
۱- کتان ازنظر خصوصیات مانند پنبه است و در ایران کشت نمیشود .
۲- پارچههای کتانی دارای سطح صاف و درخشندهاند زودتر از پنبه تمیز میشوند .
۳- بهاندازه پارچههای پنبهای آب را جذب میکنند اما زودتر خشک میشوند به همین دلیل حولههای کتانی بهتر از پنبهای است.
پشم
۱- با توجه به اینکه این الیاف از چه حیوانی تهیهشده به نامهای مختلفی میباشند مانند گوسفند مرینوس ، پشم لاما و موی بز
۲- پارچههای تهیهشده از پشم ، به دلیل ذخیره شدن هوا در بین الیاف عایق میباشند.
۳- به علت خاصیت رطوبت پذیری و داشتن خلل و فرج عرق بدن را جذب میکنند و آن را بهآرامی تبخیر میکند به همین دلیل در زمستان شخص کمتر احساس سرما میکند .
۴- بعد از شستن نباید آن را آویزان کرد بلکه بهتر است روی پارچه نخی پهن کنیم .
ابریشم
۱- این پارچهها خیلی سبک و براق هستند دارای کشش بالا و در برابر پارگی و چروک پذیری مقاومت بالایی دارند .
۲- به علت داشتن پروتئین ، هادی حرارت نیستند و در خود نگه میدارند .
۳- هم در زمستان و هم در تابستان قابلاستفادهاند . به دلیل لطافت و عایق بودن .
الیاف نیمه مصنوعی و مصنوعی
ویسکوز
۱- هادی گرما است بنابراین بدن احساس گرما میکند .
۲- از ابریشم طبیعی خنکتر است و منسوجات بسیار نرم و لطیف میتوان از آن تهیه کرد .
نایلون
۱- نایلون جزء الیاف کاملاً مصنوعی است .
۲- نایلون استحکام خوبی در برابر سایش و کشش دارد به همین دلیل موارد استعمال زیادی دارد ازجمله جورابهای نایلونی به علت قابلیت الاستیکی زیاد در قسمت زانو و مفاصل کیسهای نمیشود .
۳- فوراً خشک میشوند، زیرا رطوبت کمی به خود جذب میکنند .
۴- از نخ فیلامنت برای تهیه جوراب ساق بلند، آستری، مایوی شنا ، لباس ورزشی پارچه دانتل، بارانی، پوشاک پلیسه دار، پارچههای کشباف استفاده میشود .
پلیاستر
۱- پلیاستر کاملاً مصنوعی است .
۲- مقامت فوقالعادهای در برابر چروک شدن دارند حتی درزمانی که خیس میشوند .
۳- اگر پلیاستر با الیاف طبیعی مخلوط شود، در تهیه منسوجات سبکوزن مانند پارچههای پردهای ، ساتن ، پیراهن و بلوز مورد استفاده قرار میگیرد
۴- به علت خاصیت اتو پذیری زیاد در تهیه پارچههای پلیسه زنانه و بشوربپوش مصرف میشود .
موارد بالا جزء مهمترین انواع پارچه بود در زیر فقط به نام تعدادی از انواع دیگر پارچه اکتفا میکنیم .
۱- بروکات : دارای نخهای برجسته و درخشان است
۲- بورکن کرپ: نوعی پارچه با سطح بافتهشده مانند پوست درخت است.
۳- بوکله: نوعی پارچه با گرههای نامنظم و سطحی گرهدار است.
۴- چینل : نوعی پارچه شبیه مخمل و ضخیم که دارای کرکهایی در هر دو رو است .
۵- کلوله : نوعی پارچه نوعی کرپ که از دو بافت در کنار همشکل گرفته که دارای نقوش برجسته نامنظم است.
۶- مخمل کبریتی: نوعی پارچه که با نخهای نازک بسیار نرم با نخهای ضخیم بافتهشده است .
۷- دنیم : پارچههای جینی که فقط نخهای تار آن رنگشده و نخهای پود آن سفید است.
۸- فاکون : پارچهای بدون طرح است که طی روند ناهمگون و متفاوت بافتهشده و اغلب تلفیقی از مات و براق است .
۹- دوشس : پارچه ساتن براق و محکم که از ابریشم و الیاف مصنوعی بافته شده است .
۱۰- کرنیکل ، کرش : نوعی پارچه دارای بافتی برجسته و چیندار به شکل پفکی است.
۱۱- تیغ ماهی یا فیش گرات : با نخهای مختلف در تاروپود پارچه ، پارچهای طرح دار با بافت جناقی شکل است.
۱۲- گاباردین : نوعی پارچه با بافت ریز از پنبه، پشم یا الیاف مصنوعی با نقوش برجسته تیغ ماهی، جناقی یا مخلوط راهراه اریب است که همواره از سمت راست به چپ یا پایین به بالا بافته میشود .
۱۳- گلن چک : نوعی پارچه چهارخانه، برجسته یا سایهروشن .
۱۴- ژاکارد : همه پارچههایی که طرح آنها از روند بافت پارچه شکلگرفته است .
۱۵- هانن تریت : پارچهای با چهارخانههای کوچک که در گوشه هر چهارخانه نیز زائدهای اریب مانند وجود دارد .
۱۶- جین: پارچهای پنبهای که اغلب سنگشور شده است .
۱۷- لمه: پارچهای رنگارنگ و براق که از الیاف رنگی یا نخهای براق بافتهشده است.
۱۸- ماهوت: پارچهای پشمی یا غیر ضخیم که از طریق روشی مشابه نمد مالی تهیه میشود .
۱۹- مواره: پارچهای با راهراه اریب و طرحی موجدار است که از طریق پس کردن پارچه شکلگرفته است.
۲۰- موسیلن : پارچهای لطیف و نرم ، شبیه کتان که از پنبه یا پشم تهیهشده است .
۲۱- پانه زامت: مخمل ضخیم و براق با کرکهای فشرده.
۲۲- پپیتا: نوعی پارچه با چهارخانههای کوچک تیره و روشن که برخلاف طرح جناغی کنگرهدار نیست .
۲۳- پارچه پرزدار یا پوست مصنوعی : پارچههایی که پوشش مویی ضخیمی دارند و رنگ و اندازه آن شبیه خز واقعی است که به پولیش معروف است و نخ آن مصنوعی است .
۲۴- پیکی: پارچه دوبافت با طرحهای برجسته که به نظر لایی میآیند.
۲۵- کشباف یا استرج : نوعی پارچه با چینیجاهای از راست به چپ که خاصیت ارتجاعی دارد.
۲۶- ریپس: نوعی پارچه با نخهایبرجسته که بهصورت اریب است .
۲۷- ژرسه رومانیت: نوعی پارچه محکم باکمی خاصیت ارتجاعی که اغلب از پشمگوسفند است .
۲۸- راهراه: نوعی پارچه راهراه که شبیه پوست درخت راهراه است .
۲۹- پلووری یا سویت شرت اشتوف: اغلب از نوع تریکوی ضخیم یا ژرسه است که از پنبه بافته میشود.
۳۰- ترموفلورز یا فلیسه : هر دوروی پارچه کاملاً ضخیم ، زبر و پشمی مانند از الیاف مصنوعی است.
۳۱- توخ: پارچههای شطرنجی با طرحهای مختلف .
۳۲- چیت: نوعی پارچه چهارخانه ، دورنگ که از پنبه بافتهشده است.
پارچههای شناختهشده در بازار سنتی ایران
پارچه زربفت برجسته
چیت (پارچه پنبه ای و نقش داری که بیشتر مزین به نقش گلهای کوچک و بزرگ بود)
چلوار (پارچه پنبه ای سفید و آهاردار و بسیار پرمصرفی که از آن پیراهن و زیر جامه و ملحفه و روبالشی تهیه میکردند).
کرباس (کرباس یا کرپاس، پارچه پنبهای سفید و درشتبافت که غالباً زنان و مردان روستایی از آن جامه میساختند).
متقال (پارچه پنبهای سفید شبیه به کرباس اما از آن لطیفتر).
کتان (پارچهای که از الیاف ساقه کتان ساخته میشود. کتان گیاه علفی یکسالهای است دارای برگهای سبز مات و ساقه متشکل از الیاف نرم و بلند. از این الیاف نخ کتانی هم به دست میآورند).
مخمل (پارچهای نخی یا ابریشمی کهیکروی آن صاف و روی دیگر دارای پرزهای لطیف و نزدیک به هم و به یکسو خوابیده است).
حریر(پارچه ابریشمی نازک) وال، تور، فاستونی
ململ(نوعی پارچه نخی لطیف و نازک و سفید).
ماهوت(پارچهای ضخیم تمام پشم، نرم، کمی براق، با سطح پرزدار).
کریشه(پارچه سبک نخی دارای گلهای برجسته).
کلوکه(پارچه نخی که بیشتر برای چادر مشکی بکار میرفت).
کرپدوشین (یا کربدوشین پارچهای از خانواده کرپ که از ابریشم خام بافته میشد)
آغبانو (پارچهای نازک و پنبهای که بیشتر برای چارقد و چادر به مصرف میرسید).
گاواردین (نوعی پارچه معتبر و مرغوب انگلیسی که بیشتر به مصرف کتوشلوار مردانه میرسد).
دبیت (پارچهای نخی که بیشتر آستر لباس و رویه لحاف میشد و نوع علیاکبری آن از همه مرغوبتر بود.حاج علیاکبر شخصی بود که دبیت را به کارخانههای دبیت بافی لندن سفارش میداد).
مخملهای کاشان
زربفتهای کاشان (پارچههای زربفتی که در کاشان بافته میشود).
زربفتهای یزد (زربفتهایی که به دستزنان زردشتی یزد بافته میشد).
بهابازار (به روسا یکی از بندرهای معروف ترکیه است که محصولات ابریشمی آن شهرت جهانی داشت).
شالهای کشمیر (این شالها را به تقلید از شالهای کشمیر با پشم شتر در کرمان میبافتند).